Ana Sayfa Yazarlar
Gülhan Şengör
gsengor@yesilkibris.com

Deniz Kirliliği ve Sağlığımız

29/06/21


Deniz kirliliği artarken, deniz canlılarının çeşitliliği, sağlığı ne durumda, bizim yediğimiz balık ve deniz ürünleri sağlığımızı nasıl etkiliyor hiç düşündünüz mü?. Kirlilik insan aktivitesiyle havada, karada ve suda bulunmaktadır. Birçok atığın denize yolu düşmektedir, bunlar görülebilir veya kimyasallar gibi görünmeyen kirlilikler olabilmekte ve deniz yaşamını tehlikeye sokmaktadırlar.

Deniz/ okyanus kirliliği gün geçtikçe yaygınlaşan, kötüleşen ve ülkeler tarafından yeterince kontrol edilmeyen bir durumdur. Toksik metaller, plastikler, yapay kimyasallar, petrol, kentsel ve endüstriyel atıklar, pestisitler, gübreler, ilaç kimyasalları, tarımdan dönen sular ve kanalizayon atık suları kirliliğin büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Bunların %80’i kara kaynaklı kirlilikler olup nehir, akıntı, vb. yoluyla denize ve okyanusa ulaşmakta, kalan %20’si ise deniz taşımacılığı, turizmden kaynaklanan yasadışı boşaltım ve balıkçılık gibi deniz kaynaklı aktivitelerle direk olarak deniz kirliliğine neden olmaktadır.

Farmasötikler, pestisitler ve endüstriyel kimyasallar gibi kirliliklere maruz kalan deniz canlılarında üremede bozukluk ve davranışsal sorunlar olduğu bilinmektedir. Tüm deniz kaplumbağaları, deniz memelilerinin % 45’i ve deniz kuşlarının %21’i deniz atıklarını (en yaygın olarak plastik ürünler) yiyerek veya bulaşarak etkilenmektedirler. Mikroplastikler küçük boyutlarından dolayı organizmalar tarafından tüketilebilir ve bu da fiziksel hasara (aşınma, tıkama) veya toksin birikimine yol açabilmektedir. Böylece çevreye attığımız çöplerin, yatlardan, gemilerden, otellerden ve kanalizasyondan denize boşaltılan atık suyun, su ekosistemini ve insan yaşamını tehdit ettiği bilinmelidir. Deniz kirliliği insan sağlığını fiziksel hasar (cam kırıkları, tıbbi atık, vb), tıbbi atık ve lağım suyu ile kimyasallar, toksinler, virüs ve bakteriler, özellikle bulaşıcı hastalıkların bulaşmasına neden olarak halk sağlığını tehlikeye sokabilmektedir.

Denize girerek, balık ve diğer deniz ürünlerini tüketerek deniz kirliliğine bizde maruz kalıyoruz, bu da sağlığımızı olumsuz etkiliyor. Deniz canlılarının sağlığı dolayısı ile insan ve gezegen sağlığı için atığımızı minimuma indirmeli, ambalajlı ürün tüketimini sınırlandırmalı, tek kullanımlık plastik tercih etmemeli, mümkünse tekrar kullanma ve/veya geri dönüşüm sağlamalıyız, böylece girdiğimiz deniz temiz tükettiğimiz balık sağlıklı olacaktır.