Ana Sayfa Yazarlar
Hasan Karlıtaş
hkarlitas@yesilkibris.com

Hurma Ağaçları ve Kırmızı Palmiye Böcekleri

26/06/21


Hurma, mütevazi ama bir o kadar da çekici özelliği ile, ülkemizin hemen hemen tüm yerleşim yerlerinde, kendini gösteren bir ağaç türü. Sadece ağaç deyip geçemeyeceğimiz bu değerli ve kutsal ağaç, Kıbrıs adasında, en fazla sayıda Lefke bölgesinde bulunuyor. Lefke peyzajının olmazsa olmazı olan, adına festival de düzenlenen, hurmanın anavatanı, sıcak Arap ülkeleri olsa da, Akdeniz coğrafyasının da vazgeçilmezi olduğunu söyleyebiliriz…

KIRMIZI PALMİYE BÖLCEĞİ VE ÇAM KESE BÖCEĞİ MÜCADELESİNDE DEVAMLILIK ÇOK  ÖNEMLİ

Son yıllarda, hurma ağaçlarını tehdit eden, Kırmızı Palmiye Böceği, hem Kıbrıs geneli için, hem de en çok hurma ağacının bulunduğu Lefke için tehlikeli boyuta ulaşmıştı.

Gelmiş geçmiş tüm hükümetlerin, sivil alan temsilcilerinin ve uzmanların tüm uyarılarına rağmen,  gerek kırmızı palmiye gerekse çam kese böceği için bütünlüklü bir mücadele verilememiştir. Geçtiğimiz yıllarda, Kırmızı Palmiye Böceğine karşı mücadele etmek ve Lefke’nin simgesi Hurmaları kurtarmak için “Bir Hurma Da Sen Kurtar!” isimli proje, Lefke’deki çok sayıdaki kurum ve kuruluş desteğiyle hazırlandı. Hedef olaraksa, tüm hurma ağaçlarının bakımının yapılarak, kurtarılması hedeflenmişti.

Lefke Belediyesi, Lefke Avrupa Üniversitesi (LAÜ), Lefke Kooperatifi ve Lefke Turizm Derneği öncülüğünde yürütülen projeye, Lefke bölgesindeki diğer Sivil Toplum örgütleri ve Tarım Bakanlığı da ilaç desteği yaparak katkıda bulunmuştu. Yarım kalan proje, günümüzde T.C Elçiliği ve Belediye işbirliğinde ara ara devam ettirilmeye çalışıyor. Gönyeli Belediyesi tarafından da, bu yönde ciddi bir mücadele başlatılmış olsa da, ülkemiz genelinde halen ciddi sıkıntılar bulunmaktadır. Her geçen gün yeni hurmaların kaybını yaşamak zorunda kalmak acı bir durumdur.

HURMA VE LEFKE

Geçtiğimiz senelerde başlatılan, “Bir Hurma Da Sen Kurtar” projesinin, devamlılık sorunu yaşasa da, son yıllardaki, en önemli projelerden biri olduğuna inanıyorum. Çünkü, yeşil dokunun ve hurma ağaçlarının oluşturduğu, peyzaj güzelliğin olmadığı bir Sakin Şehir – Cittaslow Lefke manzarası düşünülemez. Bu örnek projenin, ülkemizin diğer yerleşim yerlerinde de, başlamasını temenni ederim. Ayrılmaz bir ikili olan Lefke ve hurmayı ayırmamak yolunda, büyük çabalar harcanıyor. Emek verilen, her çaba çok değerlidir…

8000 yıllık bir geçmişe sahip olduğu düşünülen hurmanın, Latince ismi Phoenix dactylifera’dır. Özellikle Arap ülkelerinde, Hurma için şiirler, şarkılar ve güzel sözler söylenmiş hatta eylül ayının 15’ini “hurma günü” kabul etmişlerdir. Dünya’da en fazla Hurma, Irak, Suudi Arabistan, Cezair, İran ve Mısır’da bulunuyor.

“Lefke’deki Yatık Hurma Ağacı ve Yedi Köklü Anıt Hurma Ağacı”

Lefke’de Aplıç bölgesinde yer alan ve şekil itibarı ile diğerlerinden farklı olan, bence yaşama tutunmayı anlatan “Yatık Hurma” ve anıt ağaç statüsündeki yaklaşık 200 yaşındaki “Yedi köklü hurma ağacı” (malesef artık 6 kök) Lefke’nin sembolleşmiş değeleri arasındadır. Hurma dallarından, küfe yapılıp, yer altından maden çıkartıldığını da hatırlatmak itiyorum. Yine Lefke’nin yakın geçmişinde, yaz sıcaklarına karşı serinlemek için hurma yapraklarından, çok ince bir işçilikle yelpezaler yapılmaktaydı… Bu sanatın, yeniden yaygınlaşmasını temenni ederim…

Lefke hurmasından yapılan, hurma macununun tadı da benzersizdir. Tadına bakmayanlar, çok şey kaybetti. İlk fırsatta denemenizi öneririm…

BÜTÜNLÜKLÜ VE SÜRDÜRÜLEBİLİR PROJE ŞART !

Son söz olarak, Hurmaların kurtarılmasına yönelik ülke genelinde bütünlüklü ve sürdürülebilir bir projeye ihtiyacımız olduğunu yeniden vurgulamak istiyorum. Kurtarılacak her bir hurma ağacı, geçmişin değerlerinin geleceğe taşınması ve doğaya saygının işaretidir… Kurtarılacak her bir Hurma, peyzaj güzelliği ve ürünü ile bizleri, selamlayarak teşekkürünü sunacaktır…